„Nowa Ukraina” – perspektywa nowego czasopisma ukrainoznawczego w Polsce

Jaroslaw Moklak, Krakow

(Ярослав Мокляк, Краків)

Pierwszy zeszyt pisma „Nowa Ukraina. Zeszyty historyczno-politologiczne” (1/2006), ukazujacego sie w Instytucie Historii Uniwersytetu Jagiellonskiego, w czesci odzwierciedla kierunek rozwoju nauk humanistycznych i spolecznych w Ukrainie.

Zeszyt pierwszy dotyczy transformacji spoleczenstwa ukrainskiego, wyborow prezydenckich oraz wydarzen na kijowskim Placu Niepodleglosci w listopadzie i grudniu 2004r. Otwiera go zapis z dyskusji polsko-ukrainskiej z udzialem historykow, filozofow, socjologow, politologow i dziennikarzy, ktora nasz zespol przeprowadzil w Kijowie 26 lutego 2005r. W dalszej czesci publikujemy artykuly o wspolczesnym ukrainskim narodzie politycznym. Obrazuja one przemiany lat 90. i wskazuja na specyfike formowania sie opozycji w latach 2000-2004, co doprowadzilo do daleko idacych przeksztalcen spolecznych i ustrojowych (W. Wasiutynskyj, A. Korniejenko, T. Kuzio). Jeden z artykulow omawia reforme konstytucyjna, podstawe porozumienia opozycji z wladza (8 grudnia 2004r.), umozliwiajaca powtorzenie sfalszowanej drugiej tury wyborow prezydenckich. Kolejna nowelizacja ustawy zasadniczej jest ciagle aktualna, poniewaz nie ustaja dyskusje o braku rownowagi politycznej i grozbie autorytaryzmu w Ukrainie (O.

W przemianach ukrainskich nie zabraklo pulapek transformacji, ktore wplynely negatywnie na badania naukowe. Ksztaltujaca sie w latach 90. nowa elita (tzw. grupy przemyslowo-finansowe) zwiazana z organami wladzy centralnej i regionami, wywierala i nadal wywiera wplyw na srodki przekazu i uniwersytety. Wciaz widzimy korzystanie z „metodologii” generujacych spory wyznaniowe i jezykowe. W niektorych artykulach czytelnik dostrzeze slady emocji (I. Mahrycka), a nawet probe wykorzystania metody naukowej do wnioskowania o charakterze politycznym (I. Kononow). Z mysla o krytycyzmie czytelnikow celowo zestawilismy rozne spojrzenia na problematyke Donbasu. Szczegolne miejsce przypadlo tez Chersonszczyznie, ktora okazala sie byc papierkiem lakmusowym dla analitykow badajacych stosunki spoleczno-polityczne w obwodach wschodnich i poludniowych. Wyborcza „bitwa o Cherson” rozwiala forsowana przez otoczenie Janukowycza wizje wspolnoty politycznej Donbasu, Krymu i obwodu odeskiego, rozbijajac jednoczesnie mit o rozpadajacej sie na dwie czesci Ukrainie (D. Bilyj).

„Nowa Ukraina” adresowana jest do politykow, samorzadowcow, pracownikow naukowych, studentow, ale przede wszystkim poszerza ona oferte krakowskiej szkoly ukrainoznawczej (we wspolpracy z kolegami z osrodkow zagranicznych). Kolejne zeszyty, podobnie jak pierwszy, beda okreslane tematycznie. Pismo tworzone jest w sposob dynamiczny, dlatego mozliwe sa zmiany w ukladzie wewnetrznym w trakcie jego powstawania – juz w drugim zeszycie zostanie rozbudowany dzial recenzyjny. Co do uwag wydawniczych, redakcja stosuje fonetyczny zapis ukrainskich nazw wlasnych, np. Oleksandr zamiast Aleksander (wyjatek stosuje w odniesieniu do nazw powszechnie uzywanych w Polsce, np. Lwow zamiast Lwiw) i nie stroni od artykulow polemicznych o ile zachowuja normy sporu intelektualnego. Od swoich czytelnikow oczekuje uwag krytycznych o „Nowej Ukrainie”, oceny formy i wartosci merytorycznej publikowanych materialow. Dazac do poprawy jakosci pisma uwagi te redakcja obiecuje wnikliwie analizowac i w miare uznania uwzgledniac w kolejnych zeszytach. Redakcja zaprasza wszystkich zainteresowanych do lektury i wspolpracy.